خانه / ارزها / عوامل تاثیر گذار در نوسانات قیمت دلار امریکا در ایران

عوامل تاثیر گذار در نوسانات قیمت دلار امریکا در ایران

ایران در گروه کشورهای در حال توسعه قرار دارد، بزرگترین مشکل اقتصاد کشورهای در حال توسعه وابستگی شدید به نوسات نرخ دلار امریکا می باشد. عوامل این وابستگی شدید عبارتند از:

۱. رشد تولید ناخالص ملی مبتنی بر بدهی خارجی، اکثر این بدهی ها یا وام ها از نوع دلار امریکا می باشند بطور مثال دولت، شرکتها، و بانکهای ترکیه ۴۰۰ میلیارد دلار بدهی خارجی دارند و هر ماه این موسسات مجبور هستند اقساط این وام ها را پرداخت نمایند. بدهی خارجی چین ۱.۶ تریلیون دلار است. کشور ما ۷ میلیارد دلار بدهی خارجی دارد که اکثر این بدهی ها نیز در تعهد دولت هست.

۲. بخش عمده ای از درامدهای  بودجه ای برخی از کشورهای در حال توسعه از فروش مواد خام مانند نفت، دلار و فلزات صنعتی تامین می شود، قیمت جهانی همه مواد خام با دلار امریکا تعیین و خرید و فروش می شود.

۳. اکثر کشورهای در حال توسعه در تولید کالاهای استراتژیک خود توانایی لازم را ندارند بطور مثال کشور ما حتی در تولید محصولات استراتژیکی مانند ذرت و سویا که نیاز اولیه و اساسی صنعت مرغداری و گاوداری می باشند به خود کفایی نرسیده است. و مجبور هستیم این محصولات را از کشورهای دیگر وارد نمایم.

نرخ دلار در برخی کشورهای در حال توسعه توسط بانک مرکزی تعیین می شود که چین و ایران از جمله ان کشورها هستند که بازار ازاد تعیین کننده نرخ دلار نمی باشد.

نرخ ارز به عنوان یک متغیر کلیدی اقتصاد، باید در تعامل با بخش‌های «واقعی» و «پولی» اقتصاد تعیین شود. بر این اساس، مهم‌ترین متغیرهای بنیادی اثرگذار بر نرخ ارز، «حجم نقدینگی»، «سطح تولید»، «تراز پرداخت‌ها»، «بازدهی دارایی‌های جایگزین» و «انتظارات از تحولات آتی اقتصاد» عنوان می‌شود. برخی از این متغیرها دارای اثر کوتاه‌مدت بر نرخ ارز و برخی از آنها نیز دارای اثر بلندمدت بر نرخ ارز هستند.

عوامل تاثیر گذار در نوسانات قیمت دلار امریکا در برابر ریال ایران

۱. تورم که تابعی از تولید و حجم پول در اقتصاد است که بر این اساس دلار امریکا می تواند حداکثر به اندازه نرخ تورم سالیانه ایران در مقابل ریال افزایش قیمت داشته باشد.

۲. وضعیت ذخایر ارزی بانک مرکزی است که تابعی از تراز تجاری کشور است. پنچ عامل فروش نفت، سرمایه گذاری خارجی، خروج سرمایه از کشور، واردات و صادرات حجم ذخایر ارزی بانک مرکزی را مشخص می نمایند.

۳. نرخ بازدهی سرمایه‌ گذارهای جایگزین باید طوری باشد که برای یک سرمایه گذار جذاب تر از خرید دلار امریکا باشد مثلا سود سالیانه بورس تهران یا سود بانکی.

۴. انتظارات از اینده اقتصاد کشور هم می تواند عاملی باشد تا سرمایه گذاران پول خود به سمت دلار یا ریال سوق دهند در شرایط کنونی با توجه به اینکه دولت تمایل دارد سیاست تک نرخی ارز را در کشور اجرا کند سرمایه گذاران تمایل به خرید دلار امریکا دارند.

۵. دولت می تواند برای جبران کسری بودجه یا پرداخت بدهی خود اقدام به افزایش نرخ دلار امریکا نماید.

۶. نرخ قیمت دلار در پنچ کشور نخستی که کالا یا خدمات وارد به ایران وارد می کنند نیز می تواند در افزایش یا کاهش نرخ دلار امریکا تاثیر داشته باشد. در سه ماه نخست سال جاری پنچ کشور چین، امارات، کره، ترکیه و روسیه کشورهای بودند که طبق امارهای گمرک ایران رتبه اول تا پنجم واردات کالا و خدمات به کشور را داشته اند.
در بررسی چارت یکماه ارز این پنچ کشور نسبت به دلار امریکا متوجه می شویم که بعد از انتخاب شدن دونالد ترامپ به عنوان ریس جمهمور امریکا ارز  دلار امریکا به یوان چین ۳ درصد و دلار امریکا به لیر ترکیه  ۱۴ درصد افزایش قیمت داشته است.(چارت ذیل  متعلق به ارز، دلار امریکا به لیر ترکیه می باشد)

دلار امریکا به لیر ترکیه

حال با توجه به موارد فوق اگر نرخ دلار امریکا به ریال ایران در عدد ماه گذشته ۳۶۰۰۰ ریال ثابت می ماند این یعنی واردات بیشتر به کشور و در اینده نزدیک از بین رفتن تولیدات کشور.

البته هنور نرخ دلار ۳۹۰۰۰ ریال از بازار های مالی به بازارهای واقعی منتقل نشده است چون بازارهای واقعی بین ۳ تا ۶ ماه از بازارهای مالی عقب تر هستند و می توان انتظار افزایش تورم را در اینده نزدیک داشته باشیم دولت و بانک مرکزی با اتخاذ تدابیر لازم باید فشار تورمی وارده بر دهک های کم درامد را کاهش دهند.

بهترین روش برای تعیین قیمت واقعی نرخ دلار امریکا به ریال ایران و حمایت از تولیدگنندگان و صادر کنندگان و جذب سرمایه گذاری های خارجی راه اندازی بورس ارز در اینده نزدیک می باشد.

پاسخ دهید